Skills that Pay the Bills Blog

Skills That Pay The Bills: Matching Education With Opportunity In Macedonia

Текстот е подготвен од Мартина Хрволова и Конор Лич и преземен од блогот на Center for International Private Enterprise.

Ahead of International Youth Day, the Center for International Private Enterprise (CIPE) is reflecting on the crucial role that today’s generation of young people can play in the development of their countries. When young adults are actively engaged in their economies as entrepreneurs, they create new jobs, contribute to economic growth, and help solve pressing problems in new and creative ways. In order to foster innovation, entrepreneurship programs should be an integral part of youth education.

Over the past decade, more than 600,000 people have emigrated from Macedonia, a country with a population of about 2 million. Most are leaving due to a lack of employment opportunities. Unemployment for young adults who are not in school hovers near 25%, according to international labor statistics. The high unemployment stems, in part, from a lack of entrepreneurship education and a gap between the education system and the needs of the labor market. CIPE has helped to launch a youth education and entrepreneurship program intended to address these critical issues, and early efforts have yielded their first success story.

In partnership with civil society organizations and businesses, CIPE programs in Macedonia enable college students and recent college graduates to become entrepreneurs and take initiative to turn their communities’ challenges into opportunities. Last year, participants in CIPE’s youth entrepreneurship program developed a plan to reduce food waste in their community, and it may serve as a model for others in the future.

Young Macedonians participate in a pilot entrepreneurship training program in Skopje, Macedonia in November 2016. CIPE and the Youth Educational Forum are providing young adults–mostly recent college graduates–with entrepreneurial skills in an effort to combat youth unemployment and emigration.

By some estimates, the amount of food that currently goes to waste in Europe could feed 200 million people. Worldwide, roughly one-third of the food produced for human consumption, approximately 1.3 billion tons, gets lost or wasted, according to the Food and Agricultural Organization of the United Nations. This translates into lost income for small farmers and higher prices for consumers. Macedonia ranks seventh in the world in terms of food waste according to the Macedonian Information Agency, but young entrepreneurs were determined to change that.

When faced with the challenge of food waste, a group of graduates from CIPE’s entrepreneurship training were ready to act, creating Food for Everyone. This mobile app and website connects restaurants and grocery stores willing to offer excess and leftover food at a reduced price to people looking to save money on food costs and people in need. In addition to winning CIPE’s small business plan competition that allowed the graduates to launch their business, Food for Everyone also won the Social Impact Award for the best social entrepreneurship idea in Macedonia and the Philanthropy for Green Ideas award for the best small business idea in the Balkans.

When asked about his experience with CIPE’s entrepreneurship training, Food for Everyone’s founder Jane Zaevski said, “For the youth in Macedonia, it is a challenge to find or create opportunities, but the training provided me with the knowledge and skills to act, using an innovative business approach to a problem that impacts the whole society.”

Macedonia’s high unemployment stems, in part, from a lack of entrepreneurship education and a gap between the education system and the needs of the labor market. CIPE has helped to launch a youth education and entrepreneurship program intended to address these critical issues.

CIPE’s efforts in Macedonia are just the first step toward ensuring the sustainability of programs, which provide young people with skills that match the needs of the local economy, and which develop a spirit of entrepreneurship. The program also demonstrates how the private sector can play a key role in supporting efforts to train aspiring young entrepreneurs. Building on the success of the pilot entrepreneurship trainings, CIPE will continue to collaborate with two key partners in Macedonia, the Youth Educational Forum and European Policy Institute, to build a comprehensive entrepreneurship education program with local private sector buy-in.

 

 

Martina Hrvolova is a Program Officer for Europe at the Center for International Private Enterprise (CIPE).

Connor Leach is a Program Assistant for Europe at the Center for International Private Enterprise (CIPE).

 

Видеа од работилница “In Video Veritas“.

Младински образовен форум во рамки на неделата на граѓански организации, на 18.06.2018 – 20.06.2018 во просториите на Општина Велес, ја организираше видео работилницата за разбирање, препознавање и справување со дезинформации “In Video Veritas“.

За време на оваа тридневна обука учесниците имале прилика да слушат и да зборуваат за термините кои се користат врзани за оваа тема како и какво влијание имаат дезинформациите врз нашето население, но и светските токови, учествуваа во Форумот за борба против дезинформации и подготвија три кратки видео анкети со граѓан(к)ите на Велес и познати личности, исто така, ги научија алатките како да ги монтират нивните видеа.
На овие видео анкети граѓан(к)ите на општина Велес и јавните личности одговарат на три различни прашања:

„Дали дезинформациите се закана за демократијата?“

„Дали медиумите треба да бидат санкционирани за ширење дезинформации?“

„Кој е одговорен за медиумска писменост?“;

Реализирањето на видео работилницата “In Video Veritas“ и изготвувањето на видеата е како дел од Нeделата на граѓански организации поддржана од Проектот на УСАИД за граѓанско учество – серија од настани кои ја промовираат работата на граѓанските организации пред пошироката јавност, организирани во периодот од 18-23 јуни 2018 низ Република Македонија.

Симулација на судење во СУГС „Шаип Јусуф“

На 06.07.2018 (петок) во просториите на СУГС „Шаип Јусуф“, се одржа симулација на судење во кривична постапка како завршен настан за членовите на програмата Учиме право. Оваа симулација беше подготвена и реализирана од страна на членовите на Учиме право клубот од Шуто Оризари, под менторство на нивните предавачи Доан Сулејманоски и Емилија Наумовска. Случајот опфати кривични дела поврзани со загрозување на јавниот ред и мир, предизвикување на тепачка или друго насилство. Учениците се ставија во улога на судии, обвинети, адвокати, оштетени и на практичен начин ги демонстрираа стекнатите знаења и вештини од областа на казненото право и преку оваа симулација, учениците имаа прилика да се запознаат со сите фази на постапката.

Младински образовен форум стои на располагање за секаков вид на соработка со СУГС „Шаип Јусуф“, но и со останатите средни училишта на териториите на општините во Република Македонија.

Годишен завршен настан на скопските клубови

На 04.07.2018 (среда), во Паркот на Франкофонијата се одржа финалниот настан за членовите на програмите на Младински образовен форум. Тие имаа прилика да се натпреваруваат во шест игри кои беа распределени во шест станици. Игрите беа погоди го зборот/песна, со слушаки на уши преку објаснување со пантомима, грабни стапче, танцови кореографии – целиот тим игра кореографија од зависност која песна ќе ја одберат, брза култура – учесниците погодуваа поими од општа култура, плочка, погодување на поим преку цртање на истиот. Присутни беа и предавачи кои беа распоредени на шесте станици на кои членовите од сите програми, поделени во мешани тимови се соочија со различни игри.

Преку тимската работа, членовите на програмите, добија прилика да се апознаат и дас е дружат со членовите на другите програми. По завршувањето на делот со компетитивен карактер, се дадоа и симболични награди начленовите на победничкиот тим, и беа поделени сертификатите за успешно помината годишна програма.

Премиера на претставата „Немам каде да се вратам“ на групата за перформанс Кунстверкштат

На 28-ми јуни, во 20:00 часот, во Кино Фросина, Младински културен центар се одржа премиера на претставата „Немам каде да се вратам“ на групата за перформанс Кунстверкштат при Младински образовен форум. Претставата „Немам каде да се вратам“ е претстава за талкањето на сириските бегалци. Да се талка значи и да се трага, да се бега, а во оваа претстава тоа значи и да се најде. Она што ликовите од оваа претстава го наоѓаат е нивниот сопствен однос кон она од кое што бегаат. Дејството се случува во еден од бегалските кампови во Македонија и откако ликовите ќе се соочат со своите задоцнети бури, продолжуваат по својот пат до некоја од европските земји. Текст на претставата е на Милош Андоновски, а режијата на Дени Стојанов. Улогите ги толкуваат: Ангел Таневски, Влатко Јовановски, Ива Цветановска, Ивона Кузмановска, Јана Бангиева, Марина Таневска, Петар Мукоски, Срна Дуковска, Тина Спировска, Филип Христовски и Христина Мирчевска. Овој проект е имплементиран од Младински образовен форум со поддршка од проектот „Развој на капацитети на одбрани чинители кои работат со баратели на азил во Србија и Македонија“. Проектот „Развој на капацитети на одбрани чинители кои работат со баратели на азил во Србија и Македонија“ е воспоставен од German Federal Ministry for Economic Cooperation and Development (BMZ), а управуван од Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH.

Национално дебатно првенство, 2018 година

Од 22 до 24 јуни 2018 Младински образовен форум  го организираше Националното дебатно првенство на кое се натпреваруваа дебатери од Скопје, Велес, Тетово, Прилеп и Куманово. Првенството се одржа во  СУГСГ “Јосип Броз Тито”. Победнички на овој турнир беа дебатерките: Христина Цветановска и Марија Филиповска.

Второто место го освоија дебатерите Ана Маркоска, Оливера Каменароска и Стефан Митиќ. За најдобра индивидуална говорничка беше избрана Ана Крстевска, втора говорничка беше Христина Цветановска, а третото говорничко место го освои Јана Петрова.

Главната теза на која средношколците дебатираа беше “Овој Дом Верува Дека пристапот до возачка дозвола и конзумирањето алкохол треба да биде определено според тест на интелегенција наспроти возраст”. Турнирот се одржа во World Schools дебатниот формат, на англиски јазик и истиот опфати 5 прелиминарни рунди, полуфинале и финале.

На турнириот се дебатираше и на уште една импромпту теза (тези кои не се однапред најавени):
„Овој Дом Верува Дека Државата треба да забрани уметност создадена од луѓе кои имаат направено неморални акти“.

Целта на турнирот беше да обезбеди простор за напревар за аргументирана дискусија. Во овие неколку денови младите средношколци ги предизвикаа сопствените ставови и дискутираа за одоговорноста што индивидуите ја имаат кон општеството наспроти сопствените права и слободи. Преку истражување, аргументирано изразување и тимска работа, средношколците ги продлабочија своите знаења.

Настанот е организиран од МОФ со поддршка СУГСГ Јосип Броз Тито, и во соработка со Град Скопје.

Националното дебатно првенство е организирано со финансиска поддршка од Фондацијата Отворено општество – Македонија.

Завршен настан на почетниот Учиме право клуб во Тетово – Симулација на судење

На 16.06.2018 година со почеток во 12:00 часот во големата сала за состаноци на Советот на општина Тетово се одржа завршниот настан за почетниот Учиме право клуб од Тетово за оваа учебна година – симулација на судење во кривична постапка. Оваа симулација беше подготвена и реализирана од страна на членовите на почетниот Учиме право клуб во Тетово, под менторство на нивните предавачи Биљана Павлоска и Стевица Младеновски. Тие се ставија во улога на судии, адвокати, обвинети, оштетени и вештаци и на практичен начин ги демонстрираа стекнатите знаења и вештини од областа на казненото право и кривичната постапка кои беа изучувани во текот на второто полугодие од учебната година, предвидени во годишниот курикулум на програмата Учиме право. Случајот опфати кривични дела поврзани со нанесување телесни повреди и неовластено производство и пуштање во промет на наркотични дроги, психотропни супстанци и прекурсори. Младите Тетовчани со голема прецизност и умерена доза на театралност одлично ги доловија сите фази на постапката и особено главната расправа. Голема благодарност и честитки до сите учесници во симулацијата, како и до предавачите и локалниот координатор за одлично спроведената симулација на судење.

Невработеноста, дискриминацијата, пристапот до образование, младинското иселување и сексуалното вознемирување се клучните проблеми кои беа истражувани од млади истражувачи

Пет истражувачки трудови од млади истражувачи беа промовирани на 12ти јуни 2018 година во ГEM клубот. Истражувчките трудови беа менторирани од искусни истражувачи и со поддршка од Младински образовен форум (МОФ) и Фондации Отворено општество работеа на своите истражувања.  Деветнаесет млади истражувачи се обидоа да обезбедат податоци на темите кои за нив се важни – младинската невработеност, дискриминацијата во образованието, условите за лица со посебни потреби во образованието, младинската емиграција и сексуалното вознемирување. Преку истражувачка работа, овие млади го продлабочуваат знаењето кое го имаме на располагање за креирање подобри политики и разбирање на проблеми и трендовите во општеството.

Куси извадоци од клучните наоди од секое истражување:

 

Невработеноста на младите е сериозен проблем во Македонија, а североисточниот регион има највисока стапка на невработеност. Истражувањето на Симона Ковачевска „Невработеноста на младите лица во Североисточниот регион – предизвици и  проблеми“ ги прикажува  најчестите ставови на младите лица од овој регион. Тие сметаат дека главен фактор за вработување претставуваат врските и политичката определба. Токму затоа најчест начин за барање работа е преку познаници и роднини, а не преку аплицирање на огласи или преку пријавување во АВРМ. Ова може деструктивно да влијае на пазарот на труд и да предизвика демотивација кај младите лица за усовршување и градење кариера. Младите лица треба регуларно да се пријавуваат во Агенцијата за вработување со што ќе ја зголемат веројатноста за вработување, а АВРМ треба поинтензивно да се вклучи во воведување локални мерки за намалување на невработеноста во овој регион.

Жените во Република Македонија секојдневно се соочуваат со сексуалното вознемирување, инспирирани од кампањата #сегакажувам и движењето #meТoo, тројца млади истражувачи (Антонела Глигорова, Мартин Анѓелов и Лина Даневска) истражуваа за „Застапеноста на различните форми на сексуално вознемирување во Р. Македонија“. Податоците укажуваат дека дури во над 90% од случаите сексуалното вознемирување потекнува од вознемирувач кој ужива позиција на моќ над жртвата. Резултатите укажуваат на ниска стапка на пријавување на вознемирувањето, особено поради фактот што жртвите не наишле на поддршка, а исто така и тие самите биле прогласени како виновни за настанот. Пријавувањето во полиција е многу ретко, но како алтернатива на тоа се јавува пријавување на колега, родител, педагог, психолог, пријател, новинар/ка и сл.

 

Според истражувањето на Мартин Нацевски „Улогата на младите во спречување на дискриминацијата во образованието“, наставниот кадар е во најдиректен контакт со самите студенти и од него непосредно зависи квалитетот на предавањата и на оценувањето. Токму поради тоа, оваа категорија најчесто ја злоупотребува својата позиција, применувајќи различен третман кон студенти од различни позадини. Според испитаниците, оваа дискриминација најчесто се манифестира како поинаков пристап при оценувањето, поинаков однос со различните студенти, но и неправедни критериуми при вработувањето или ангажирањето студенти во наставниот процес.

 

Aнализа на условите за лицата со посебни потреби во рамките на средното и високото образование“ изработена од Деа Здравковска, Марија Михајловска, Кристијан Лазаров, Ангела Николовска и Ема Ананиевска претставува анализа за образовната инклузија на учениците и студентите со посебни потреби. Според податоците, вклученоста на лицата со посебни потреби во сите нивоа на образованието е многу ниска, тие честопати се дискриминирани и се соочуваат со низа предизвици во текот на образованието. Инклузијата во образовниот процес најчесто се подразбира како обезбедување физички услови за вклучување на лицата со посебни образовни потреби во редовното образование, наспроти еднаквото вклучување во училишните активности за што е потребно да се обезбедат адекватни услови, образовен кадар и програми. Наодите покажуваат дека нашата држава во моментов сè уште не е подготвена за целосна образовна деинституционализација и целосно отфрлање на стариот образовен процес за лицата со посебни потреби и спроведување на образовна инклузија само во редовните училишта за општата популација.

Резултатите до кои дојдоа Вања Јанева, Јована Ѓорѓиовска, Моника Китаноска и Симон Андов во истражувањто „Зошто младите сакаат да си одат од Македонија? Eксплоративен пристап кон младинската емиграција во Македонија“ ,покажуваат дека 60% од испитаниците сакат трајно да се отселат од државата, без разлика на демографските и социоекономските разлики. Културните фактори на одбивање и на привлекување се издвојуваат како најзначајни за младите, како за нивната одлука да се иселат од Македонија така и за одлуката за враќање во Македонија. Сепак, сите пет групи фактори се важни за одлуките на младите, што уште повеќе ја потенцира неопходноста на меѓуресорски пристап за подобрување на младинскиот стандард за живот во Македонија.

Проектот за менторирање на млади истражувачи имаше за цел да ги поврзе капацитетите и ресурсите на МОФ со знаењето и искуството на стипендистите на Фондациите Отворено општество во корист на млади истражувачи кои за прв пат се занимаваат со општествено релевантни истражувања да креираат квалитетни анализи кои ќе помогнат да се подобрат политиките или да се подигне свеста за важни прашања во Македонија. Студентите и младите истражувачи во земјата немаат доволно можности за самостојно истражување и преку овој процес се обидуваме да го поттикнеме професионалниот развој на дел од младите истражувачи во земјата.

Станица: Студентска по штести пат

Станица Студентска 6.0 се одржа на 29 мај 2018 година, на Филозофскиот факултет при Универзитетот Св. Кирил и Методиј.  На студентите им беше понудена  целодневна алтернативна програма исполнета со предавања, работилници, презентирање на истражувања и креативни активности.

 

Станица: Студентска имаше за цел да обезбеди простор за современи предавања кои студентите ретко имаат можност да ги следат на нивните факултети, можност да се информираат за организациите кои се отворени за нив, да учествуваат во работилници, да се запознаат со нови истражувања и да разменат искуства и контакти. Настанот го организираше МОФ со поддршка на Фондации Отворено општество.

 

На Станица: Студентска посетителите можеа да се запознаат и зачленат во 20 младински организации преку отворен саем. Дел од организациите одржаа и свои предавања на факултетот, со што Национален младински совет на Македонија, ЏЕФ Македонија, ХЕРА, ЕМСА, ИАЕСТЕ, Субврезивен фронт, КРИК, Гоу грин, Истражувачко друштво на студенти биолози, Social Impact Award, Сојуз на извидници и индивидуалци истакнати во своите полиња, дадоа придонес кон збогатување на академскиот ден на студентот.

 

Деветнаесет млади истражувачи за прв пат ги презентираа своите нови истражувачки трудови пред своите врсници, поддржани во својот потфат од МОФ и искусни ментори. Приоритетите кои тие ги избраа за своите истражувања се: условите за лица со посебни потреби во образование, дискриминацијата во образованието, емиграцијата на младите, сексуалното вознемирување во Македонија и младинската невработеност.

 

 

 

Деветтото издание на јавниот дебатен настан Аргумент: Организирано изразување

Младински образовен форум (МОФ) на 12мај 2018 година го организираше деветтото издание на јавниот дебатен настан Аргумент: Организирано изразување.

Настанот кој започна во 20 часот се оджи во Музејот на современа уметност во Скопје.

Аргумент: Организирано изразување е целовечерен дебатен настан, чија цел е да ја подобри културата на дијалог и структурата на говорење во јавниот дискурс и да ја промовира аргументацијата како неопходен услов за продуктивна дискусија. И оваа година ветуваме квалитетна дебата на актуелна општествена-политичка тема, прецизно структурирана и организирана на начин на кој ќе овозможи фер дискусија на говорниците на дебатата и на присутната публика.

Тезата на овогодинешниот Аргумент гласеше: Овој дом верува дека дражава со ваква младина (не) треба да се грижи за својата иднина. На истата дебатираа два тима составени од тројца говорници кои ја подржаа или ја негираа тезата.

Афирмативен тим [тим кој ја поддржува тезата] беше составен од Славчо Димитров, Бесфорт Идризи и Тања Царовска, кој тврдеше дека во Македонија нема доволно можности за младите особено оние кои се дел од маргинализираните групи во државата. Дополнително беше истакнато дека државата треба да превземе итни мерки за да ги го спречи бранот на иселување на младите од државата преку реформи во образовниот систем и преку овозможување можности за вработување на малдите. Негациски тим (тим кој ја негира тезата) беше составен од Ивана Туфегџиќ, Коста Петров и Аделина Марку кој тврдеше дека покрај институциите младите се оние кои досега се бореле и треба да продолжат да се борат за своите права и да создаваат можности кои ќе бидат поволни за нив.

Аргумент: Организирано изразување беше поддржан од Фондација Отворено општество Македонија во рамки на јубилејниот настан за одбележување на 25-годишнината од постоењето на ФООМ,  организирана од Младински образовен форум.